Ngữ pháp tinh giảng HSK 5: Nắm trọn cấu trúc trọng tâm & bài tập thực chiến

Khám phá trọn bộ ngữ pháp tinh giảng HSK 5 qua 10 nhóm chức năng. Đọc ngay và tải bản tổng hợp ngữ pháp HSK 5 PDF để ôn tập, chinh phục bài thi dễ dàng!
Vân Anh 云英 Vân Anh 云英
Ngày đăng:
Cập nhật lần cuối:
Quy tắc biên tập

Ở trình độ HSK cấp 5, người học sẽ được tiếp xúc với hơn 120 cấu trúc phức tạp. Trong khi đó, nhiều tài liệu hiện nay liệt kê quá dàn trải, khiến người học dễ hoang mang và khó nắm bắt được trọng tâm cốt lõi. Thực tế, bạn hoàn toàn có thể gom chúng thành 10 nhóm chức năng; chỉ cần hiểu bản chất của nhóm thì sẽ dễ dàng nắm vững hàng loạt cấu trúc cùng lúc. Bài viết này sẽ hệ thống toàn bộ ngữ pháp tinh giảng HSK 5 theo nhóm, kèm công thức và ví dụ cô đọng để bạn học nhanh và nhớ lâu nhất.

1. 10 nhóm ngữ pháp tinh giảng HSK 5

10 nhóm ngữ pháp tinh giảng HSK 5 dưới đây sẽ giúp bạn xử lý mọi dạng câu hỏi trong đề thi một cách khoa học nhất, cụ thể:

Phân loại ngữ pháp theo chức năng giúp bạn phản xạ nhanh và xử lý đề HSK 5 hiệu quả hơn
Phân loại ngữ pháp theo chức năng giúp bạn phản xạ nhanh và xử lý đề HSK 5 hiệu quả hơn

1.1. Nhóm 1 - Nhượng bộ và điều kiện

Nhóm ngữ pháp nhượng bộ và điều kiện giúp bạn diễn đạt những tình huống mang tính chất "bất chấp" hoặc "giả định", nhấn mạnh rằng kết quả cuối cùng sẽ không thay đổi dù điều kiện ngoại cảnh có xoay chuyển thế nào.

Công thức chung: Liên từ + Mệnh đề 1, Đại từ/Phó từ + Mệnh đề 2.

Bảng cấu trúc chi tiết:

STT

Cấu trúc ngữ pháp

Cách sử dụng

Ví dụ

1

尽管 (jǐnguǎn - mặc dù) … 还是 (háishì - vẫn) …

Diễn tả sự nhượng bộ với sự thật đã xảy ra hoặc đang xảy ra. Kết quả ở vế sau không bị ảnh hưởng bởi điều kiện thực tế ở vế trước.

尽管天下雨,他还是去了。

(Jǐnguǎn tiān xiàyǔ, tā háishì qù le.)

Dù trời đã mưa, anh ấy vẫn đi.

2

即使 (jíshǐ - ngay cả khi) … 也 (yě - cũng) …

Diễn tả sự nhượng bộ với giả định chưa xảy ra. Nhấn mạnh ý chí hoặc kết quả vẫn giữ nguyên dù điều kiện có xảy ra hay không.

即使天下雨,他也要去。

(Jíshǐ tiān xiàyǔ, tā yě yào qù.)

Ngay cả khi trời mưa, anh ấy cũng sẽ đi.

3

哪怕 (nǎpà - cho dù) … 也 (yě - cũng) …

Nhấn mạnh điều kiện mang tính cực đoan, hiếm gặp hoặc khó xảy ra, nhưng kết quả phía sau vẫn không thay đổi.

哪怕只有一个人,我也要坚持。

(Nǎpà zhǐyǒu yí gè rén, wǒ yě yào jiānchí.)

Cho dù chỉ có một người, tôi cũng sẽ kiên trì.

4

不管 / 无论 (bùguǎn / wúlùn - bất kể) … 都 (dōu - đều) …

Dùng để bao quát mọi khả năng hoặc trường hợp. Kết quả ở vế sau luôn giống nhau, không phụ thuộc vào điều kiện ở vế trước.

不管别人怎么说,我都不在乎。

(Bùguǎn biérén zěnme shuō, wǒ dōu bù zàihu.)

Bất kể người khác nói gì, tôi đều không quan tâm.

Lưu ý:

  • Với 即使 (jíshǐ) và 哪怕 (nǎpà), vế sau thường đi với các từ như 也 (yě)、还 (hái)、再 (zài) để tăng tính nhấn mạnh; nếu thiếu sẽ khiến câu kém tự nhiên.
  • Sau 不管 / 无论 (bùguǎn / wúlùn) thường là các dạng nghi vấn như 怎么 (zěnme)、什么 (shénme)、谁 (shéi)、哪儿 (nǎr)…, giúp bao phủ toàn bộ khả năng xảy ra.
  • Khi dùng 尽管 (jǐnguǎn), cần tránh kết hợp với các từ chỉ giả định như 如果 (rúguǒ)、否则 (fǒuzé) vì sẽ gây mâu thuẫn logic trong cùng một câu.

1.2. Nhóm 2 - Nguyên nhân và kết quả

Nhóm này dùng để diễn đạt mối quan hệ nguyên nhân - kết quả hoặc mục đích - hành động, giúp câu văn của bạn trở nên chặt chẽ và thuyết phục hơn trong phần viết.

Nhóm này thường có 2 dạng công thức tùy thuộc vào vị trí của mệnh đề nguyên nhân và kết quả, cụ thể:

Công thức chung 1: [Liên từ nguyên nhân] + Mệnh đề 1 (Nguyên nhân), [Liên từ kết quả] + Mệnh đề 2 (Kết quả).

Công thức chung 2: Mệnh đề 1 (Hành động/Trạng thái), [Từ nối] + Mệnh đề 2 (Mục đích/Hậu quả).

Bảng cấu trúc chi tiết:

STT

Cấu trúc ngữ pháp

Cách sử dụng

Ví dụ

1

由于 (yóuyú - do, bởi vì - trang trọng) …

Dùng để trình bày nguyên nhân khách quan. Thường xuất hiện trong văn viết hoặc ngữ cảnh trang trọng, nguyên nhân đứng trước kết quả.

由于天气原因,航班取消了。

(Yóuyú tiānqì yuányīn, hángbān qǔxiāo le.)

Do nguyên nhân thời tiết, chuyến bay đã bị hủy.

2

… 以至于 (yǐzhìyú - đến mức, dẫn đến) …

Diễn tả hậu quả phát sinh từ mức độ cao của sự việc trước đó, thường mang ý ngoài mong đợi hoặc tiêu cực.

他太累了,以至于站不起来。

(Tā tài lèi le, yǐzhìyú zhàn bù qǐlái.)

Anh ấy quá mệt, đến mức không đứng dậy nổi.

3

… 以免 (yǐmiǎn - để tránh) …

Diễn đạt mục đích nhằm phòng tránh kết quả xấu hoặc điều không mong muốn xảy ra.

请早点出发,以免迟到。

(Qǐng zǎodiǎn chūfā, yǐmiǎn chídào.)

Hãy xuất phát sớm để tránh đến muộn.

4

既然 (jìrán - đã) … 就 (jiù - thì) …

Dùng khi nguyên nhân đã rõ ràng, từ đó đưa ra suy luận hoặc đề xuất hành động hợp lý ở vế sau.

既然来了,就吃完饭再走吧。

(Jìrán lái le, jiù chī wán fàn zài zǒu ba.)

Đã đến rồi thì ăn xong hẵng đi.

Lưu ý:

  • 由于 (yóuyú) thường đứng ở đầu câu trong văn viết và có thể lược bỏ chủ ngữ, giúp câu mang tính khách quan và trang trọng hơn so với cách diễn đạt thông thường.
  • Khi dùng 以至于 (yǐzhìyú), vế trước thường phải có yếu tố chỉ mức độ mạnh như 太 (tài)、很 (hěn)、非常 (fēicháng)…, nếu không câu sẽ thiếu tự nhiên hoặc không đủ logic.
  • Với 以免 (yǐmiǎn), chủ ngữ của hai vế thường phải đồng nhất hoặc có quan hệ rõ ràng, nếu không sẽ gây hiểu nhầm về mục đích hành động.
  • Trong cấu trúc 既然 (jìrán)…就 (jiù)…, vế sau không dùng để mô tả sự thật đơn thuần mà thường mang tính suy luận, đề xuất hoặc quyết định dựa trên nguyên nhân đã biết.

1.3. Nhóm 3 - Mức độ và so sánh

Nhóm 3 dùng để diễn đạt sự thay đổi về mức độ hoặc so sánh - lựa chọn giữa hai phương án, quan trọng trong cả nói và viết HSK 5. Các cấu trúc này sẽ giúp bạn mô tả sự thay đổi tăng tiến hoặc đưa ra quyết định "thà... còn hơn" một cách tinh tế.

Công thức chung 1: (Chủ ngữ) + 越 + Động từ/Tính từ 1, (Chủ ngữ) + 越 + Động từ/Tính từ 2.

Công thức chung 2: [Từ nối 1] + Phương án A, [Từ nối 2] + Phương án B.

Bảng cấu trúc chi tiết:

STT

Cấu trúc ngữ pháp

Cách sử dụng

Ví dụ

1

越来越 (yuèláiyuè - càng ngày càng) …

Diễn tả xu hướng tăng dần hoặc sự thay đổi liên tục của một trạng thái, sự vật theo thời gian.

天气越来越冷了。

(Tiānqì yuèláiyuè lěng le.)

Thời tiết ngày càng lạnh.

2

越 (yuè - càng) … 越 (yuè - càng) …

Nhấn mạnh mối quan hệ tương quan giữa hai yếu tố: khi một yếu tố thay đổi thì yếu tố còn lại cũng thay đổi theo.

你越努力,成绩越好。

(Nǐ yuè nǔlì, chéngjì yuè hǎo.)

Bạn càng cố gắng, kết quả càng tốt.

3

与其 (yǔqí - so với) … 不如 (bùrú - thà) …

Dùng để so sánh và đưa ra lựa chọn. Nhấn mạnh phương án B được cho là tốt hơn phương án A.

与其在这里等,不如我们自己去。

(Yǔqí zài zhèlǐ děng, bùrú wǒmen zìjǐ qù.)

So với việc đợi ở đây, thà chúng ta tự đi còn hơn.

4

宁可 (nìngkě - thà) … 也 (yě - cũng) …

Nhấn mạnh sự đánh đổi hoặc quyết tâm: Chấp nhận điều A (thường không mong muốn) để đạt hoặc giữ điều B.

我宁可不睡觉,也要把工作做完。

(Wǒ nìngkě bù shuìjiào, yě yào bǎ gōngzuò zuò wán.)

Tôi thà không ngủ cũng phải làm xong công việc.

Lưu ý:

  • Trong câu dùng 越来越 (yuèláiyuè), chủ ngữ thường là sự vật/trạng thái mang tính biến đổi dài hạn, ít dùng với hành động tức thời.
  • Với 越 (yuè)…越 (yuè)…, hai vế phải có quan hệ nhân quả hoặc logic rõ ràng; nếu hai vế không liên quan trực tiếp, câu sẽ trở nên gượng và thiếu tự nhiên.
  • Khi dùng 与其 (yǔqí)…不如 (bùrú)…, hai vế cần cùng cấu trúc ngữ pháp để đảm bảo câu cân đối và tự nhiên.
  • 宁可 (nìngkě)…也 (yě)… thường đi kèm các động từ mang sắc thái mạnh như 放弃 (fàngqì)、不做 (bù zuò)、不睡觉 (bù shuìjiào)…, thể hiện rõ sự đánh đổi hoặc quyết tâm của người nói.

1.4. Nhóm 4 - Liên kết và bổ sung

Để bài viết không bị ngắt quãng, bạn cần những sợi dây kết nối các ý tưởng lại với nhau. Nhóm ngữ pháp này dùng để liên kết ý và bổ sung thông tin, mở rộng luận điểm cũ hoặc đưa ra thêm những lý do bổ trợ để làm dày nội dung câu nói.

Công thức chung: (Chủ ngữ) + [Liên từ 1] + Mệnh đề/Thành phần 1, [Liên từ 2] + Mệnh đề/Thành phần 2.

Bảng cấu trúc chi tiết:

STT

Cấu trúc ngữ pháp

Cách sử dụng

Ví dụ

1

不但 (bùdàn - không những) … 而且 (érqiě - mà còn) …

Liên kết hai mệnh đề, diễn tả sự tăng tiến về thông tin hoặc mức độ, trong đó vế sau thường quan trọng hoặc nổi bật hơn.

他不但会说中文,而且会说英语。

(Tā bùdàn huì shuō zhōngwén, érqiě huì shuō yīngyǔ.)

Anh ấy không những biết tiếng Trung mà còn biết tiếng Anh.

2

不仅 (bùjǐn - không chỉ) … 还 (hái - còn) …

Tương tự 不但…而且…(Bùdàn…érqiě…), dùng để diễn tả sự tăng tiến, thường linh hoạt hơn và phổ biến trong văn nói.

这个地方不仅安静,还很方便。

(Zhège dìfang bùjǐn ānjìng, hái hěn fāngbiàn.)

Nơi này không chỉ yên tĩnh mà còn rất tiện lợi.

3

另外 (lìngwài - ngoài ra)

Bổ sung thêm một thông tin, ý mới hoặc đối tượng khác, mang tính trung tính.

我已经买了水果,另外还买了一些零食。

(Wǒ yǐjīng mǎi le shuǐguǒ, lìngwài hái mǎi le yìxiē língshí.)

Tôi đã mua trái cây, ngoài ra còn mua thêm đồ ăn vặt.

4

此外 (cǐwài - bên cạnh đó - trang trọng)

Bổ sung thêm ý/thông tin, mang sắc thái trang trọng hơn 另外 (lìngwài).

他经验丰富,此外责任心也很强。

(Tā jīngyàn fēngfù, cǐwài zérènxīn yě hěn qiáng.)

Anh ấy có kinh nghiệm phong phú, ngoài ra còn rất có trách nhiệm.

5

况且 (kuàngqiě - hơn nữa, vả lại)

Thêm lý do phụ trợ/bổ sung để làm tăng sức thuyết phục cho luận điểm đã nêu ra ở vế trước.

这套房子很便宜,况且离地铁站也很近。

(Zhè tào fángzi hěn piányi, kuàngqiě lí dìtiě zhàn yě hěn jìn.)

Căn nhà này rất rẻ, hơn nữa lại gần ga tàu điện.

Lưu ý:

  • Trong các cấu trúc tăng tiến như 不但 (bùdàn)…而且 (érqiě)… / 不仅 (bùjǐn)…还 (hái)…, hai vế nên cùng loại ngữ pháp để câu cân đối và tự nhiên.
  • 另外 (lìngwài) và 此外 (cǐwài) thường đứng ở đầu hoặc giữa câu, đóng vai trò như trạng ngữ liên kết, không dùng để nối trực tiếp hai mệnh đề song song như 不但 (bùdàn)…而且 (érqiě)…。
  • 况且 (kuàngqiě) thường xuất hiện trong câu mang tính lập luận hoặc thuyết phục, vì vậy vế trước cần có một luận điểm rõ ràng thì vế sau mới có giá trị bổ sung.

1.5. Nhóm 5 - Nhấn mạnh và khẳng định

Trong giao tiếp và đặc biệt là trong bài thi HSK 5, đôi khi bạn cần làm nổi bật một ý chí hoặc một sự thật hiển nhiên. Nhóm này tập trung vào các phó từ mạnh, giúp khẳng định chắc chắn quan điểm của người nói hoặc nhấn mạnh những trường hợp đặc biệt gây bất ngờ.

Công thức chung: Chủ ngữ + [Phó từ khẳng định/nhấn mạnh] + Động từ/Tính từ/Mệnh đề.

Bảng cấu trúc chi tiết:

STT

Cấu trúc ngữ pháp

Cách sử dụng

Ví dụ

1

连 (lián - ngay cả) … 都 / 也 (dōu / yě - cũng) …

Nhấn mạnh trường hợp đặc biệt, cực đoan hoặc ví dụ bất ngờ để làm nổi bật điều cần nói.

这个问题太难了,连老师都不知道。

(Zhège wèntí tài nán le, lián lǎoshī dōu bù zhīdào.)

Câu hỏi này khó đến mức ngay cả giáo viên cũng không biết.

2

甚至 (shènzhì - thậm chí)

Đưa ra ví dụ mang tính tăng tiến cực đoan, nhằm làm nổi bật mức độ của sự việc.

他很忙,甚至没有时间吃饭。

(Tā hěn máng, shènzhì méiyǒu shíjiān chīfàn.)

Anh ấy rất bận, thậm chí không có thời gian ăn.

3

确实 (quèshí - quả thực)

Khẳng định chắc chắn sự thật hoặc tính khách quan của vấn đề.

这个方法确实有效。

(Zhège fāngfǎ quèshí yǒuxiào.)

Phương pháp này quả thực hiệu quả.

4

的确 (díquè - thật sự)

Nhấn mạnh sự xác nhận/đồng ý chắc chắn. Mang sắc thái trang trọng hơn 确实 (quèshí).

他提出的意见的确很有用。

(Tā tíchū de yìjiàn díquè hěn yǒuyòng.)

Ý kiến anh ấy đưa ra thật sự rất hữu ích.

5

毕竟 (bìjìng - dù sao thì)

Nhấn mạnh một sự thật hiển nhiên hoặc không thể phủ nhận, dùng làm cơ sở để kết luận/lập luận.

他毕竟还是个孩子。

(Tā bìjìng háishì gè háizi.)

Dù sao thì cậu ấy vẫn chỉ là một đứa trẻ.

Lưu ý:

  • Trong cấu trúc 连 (lián)…都 (dōu) / 也 (yě)…, phần sau thường mang sắc thái phủ định hoặc bất ngờ để làm nổi bật tính cực đoan của ví dụ được đưa ra.
  • 甚至 (shènzhì) thường đứng trước thành phần cần nhấn mạnh và hay đi kèm với các từ như 连 (lián)…都 (dōu)… để tăng hiệu ứng biểu đạt.
  • 确实 (quèshí) và 的确 (díquè) có thể thay thế nhau trong nhiều trường hợp, nhưng 的确 (díquè) thường xuất hiện nhiều hơn trong văn viết hoặc ngữ cảnh trang trọng.
  • 毕竟 (bìjìng) thường dùng để đưa ra lý do cuối cùng mang tính chốt luận, vì vậy hay đứng ở đầu hoặc giữa câu để dẫn dắt lập luận.

1.6. Nhóm 6 - Phủ định và phản bác

Ngược lại với việc khẳng định, nhóm 6 là công cụ đắc lực khi bạn muốn đính chính một thông tin sai lệch hoặc diễn đạt một kết quả trái ngược hoàn toàn với mong đợi. Đây là nhóm xuất hiện rất nhiều trong các đoạn hội thoại gây nhiễu của phần nghe.

Công thức chung: (Mệnh đề 1: Nhận định/Kỳ vọng ban đầu), Chủ ngữ + [Phó từ phản bác] + Động từ/Tính từ (Thực tế trái ngược).

Bảng cấu trúc chi tiết:

STT

Cấu trúc ngữ pháp

Cách sử dụng

Ví dụ

1

并不 (bìng bù - hoàn toàn không) / 并没 (bìng méi - vốn không) …

Phủ định mạnh mẽ hoặc đính chính lại một nhận định sai, nhưng vẫn giữ sắc thái nhẹ nhàng.

这件事情并不像你想的那么简单。

(Zhè jiàn shìqing bìng bù xiàng nǐ xiǎng de nàme jiǎndān.)

Chuyện này không đơn giản như bạn nghĩ.

2

倒 (dào - ngược lại, lại thì) …

Diễn đạt kết quả khác dự đoán hoặc trái ngược, thường dùng để thể hiện cảm nhận cá nhân.

他不着急,我倒有点担心。

(Tā bù zháojí, wǒ dào yǒudiǎn dānxīn.)

Anh ấy không vội, ngược lại tôi lại hơi lo.

3

反而 (fǎn’ér - ngược lại hoàn toàn) …

Nhấn mạnh kết quả trái ngược hoàn toàn so với kỳ vọng hoặc giả định trước đó.

我以为他会生气,他反而笑了。

(Wǒ yǐwéi tā huì shēngqì, tā fǎn’ér xiào le.)

Tôi tưởng anh ấy sẽ giận, ngược lại anh ấy lại cười.

4

何必 (hébì - cần gì, hà tất) …

Khuyên ngăn/Phản bác hành động, cho rằng việc đó là không cần thiết hoặc không đáng.

这点小事,何必这么认真?

(Zhè diǎn xiǎo shì, hébì zhème rènzhēn?)

Chuyện nhỏ vậy, cần gì phải nghiêm trọng thế?

Lưu ý:

  • 并不 (bìng bù) / 并没 (bìng méi) thường xuất hiện khi người nói muốn điều chỉnh hoặc bác bỏ một nhận định trước đó, vì vậy hay đi kèm các cấu trúc so sánh như 不像 (bù xiàng)…那么 (nàme)…。
  • 倒 (dào) mang sắc thái mềm hơn so với 反而 (fǎn’ér), thường dùng trong hội thoại để thể hiện cảm nhận cá nhân thay vì lập luận mạnh.
  • 反而 (fǎn’ér) thường xuất hiện sau một vế giả định hoặc kỳ vọng như 我以为 (wǒ yǐwéi)、本来 (běnlái)…, giúp làm nổi bật sự trái ngược rõ ràng.
  • 何必 (hébì) thường dùng trong câu hỏi tu từ, không nhằm hỏi thật mà để bày tỏ thái độ cho rằng hành động đó là không cần thiết hoặc không đáng.

1.7. Nhóm 7 - Thời gian và trình tự

Để câu chuyện có đầu có đuôi, việc sắp xếp các hành động theo dòng thời gian là vô cùng quan trọng. Nhóm ngữ pháp này giúp bạn xác định rõ thời điểm bắt đầu, sự biến đổi song hành hoặc những hành động mang tính chất tranh thủ thời cơ.

Công thức chung 1: [Từ chỉ thời gian/Giới từ] + Mốc thời gian/Sự kiện, (Chủ ngữ) + Mệnh đề kết quả.

Công thức chung 2: Chủ ngữ + [Từ nối 1] + Hành động 1, [Từ nối 2] + Hành động 2.

Bảng cấu trúc chi tiết:

STT

Cấu trúc ngữ pháp

Cách sử dụng

Ví dụ

1

自从 (zìcóng - từ khi) … 以来 (yǐlái - đến nay)

Xác định mốc thời gian khởi đầu và diễn tả sự kéo dài liên tục của trạng thái/hành động đó đến hiện tại.

自从毕业以来,他一直在这家公司工作。

(Zìcóng bìyè yǐlái, tā yìzhí zài zhè jiā gōngsī gōngzuò.)

Từ khi tốt nghiệp đến nay, anh ấy luôn làm việc ở công ty này.

2

随着 (suízhe - cùng với) …

Diễn tả mối quan hệ kéo theo: Sự thay đổi của sự vật/quá trình A sẽ dẫn đến sự thay đổi tương ứng của sự vật B.

随着经济的发展,人们的生活水平提高了。

(Suízhe jīngjì de fāzhǎn, rénmen de shēnghuó shuǐpíng tígāo le.)

Cùng với sự phát triển kinh tế, mức sống đã nâng cao.

3

趁 (chèn - tranh thủ) …

Diễn tả việc tận dụng/tranh thủ thời điểm thuận lợi để thực hiện một hành động nào đó.

趁天气好,我们出去玩吧。

(Chèn tiānqì hǎo, wǒmen chūqù wán ba.)

Tranh thủ thời tiết đẹp, chúng ta đi chơi.

4

一 (yī - vừa) … 就 (jiù - thì) …

Diễn tả hai hành động xảy ra liên tiếp, hành động thứ hai xảy ra ngay lập tức sau hành động thứ nhất.

他一到家就开始做作业。

(Tā yī dào jiā jiù kāishǐ zuò zuòyè.)

Vừa về đến nhà là anh ấy bắt đầu làm bài tập.

Lưu ý:

  • Với 自从 (zìcóng)…以来 (yǐlái), vế sau thường đi kèm các từ chỉ sự kéo dài như 一直 (yìzhí)、都 (dōu)、还 (hái)…, giúp nhấn mạnh trạng thái liên tục đến hiện tại.
  • 随着 (suízhe) thường đi với danh từ hoặc cụm danh từ như 发展 (fāzhǎn)、变化 (biànhuà)、提高 (tígāo)…, không dùng trực tiếp với mệnh đề hoàn chỉnh như một liên từ thông thường.
  • 趁 (chèn) mang tính chủ động của người nói, vì vậy thường dùng trong câu mang sắc thái đề nghị, khuyên nhủ hoặc kế hoạch.
  • Trong cấu trúc 一 (yī)…就 (jiù)…, hai hành động phải có quan hệ thời gian sát nhau; nếu khoảng cách thời gian lớn, câu sẽ không tự nhiên.

1.8. Nhóm 8 - Mục đích và đối tượng

Mọi hành động đều hướng tới một cái đích hoặc một đối tượng cụ thể. Nhóm ngữ pháp này sẽ giúp bạn xác định phạm vi của câu nói, làm rõ công việc đó của bạn là "vì ai", "về vấn đề gì" hoặc chuyển sang một chủ đề mới một cách mượt mà.

Công thức chung: [Giới từ mục đích/đối tượng/phạm vi] + Danh từ/Đại từ/Cụm từ, Chủ ngữ + Động từ + (Tân ngữ).

Bảng cấu trúc chi tiết:

STT

Cấu trúc ngữ pháp

Cách sử dụng

Ví dụ

1

为了 (wèile - để, nhằm) …

Làm rõ mục đích/mục tiêu mà người nói/người thực hiện hành động đang hướng tới.

为了提高成绩,他每天都学习到很晚。

(Wèile tígāo chéngjì, tā měitiān dōu xuéxí dào hěn wǎn.)

Để nâng cao thành tích, anh ấy học rất muộn mỗi ngày.

2

对于 (duìyú - đối với) …

Xác định đối tượng cụ thể chịu tác động, hoặc là chủ thể của một quan điểm/đánh giá.

对于这个问题,大家有什么看法?

(Duìyú zhège wèntí, dàjiā yǒu shénme kànfǎ?)

Đối với vấn đề này, mọi người có ý kiến gì?

3

关于 (guānyú - về, liên quan đến) …

Giới thiệu chủ đề/phạm vi thông tin được đề cập đến trong câu hoặc đoạn văn.

关于历史,我知道得不多。

(Guānyú lìshǐ, wǒ zhīdào de bù duō.)

Về lịch sử, tôi biết không nhiều.

4

至于 (zhìyú - còn về, chuyển chủ đề) …

Dùng để kết thúc một chủ đề và mở sang một chủ đề/khía cạnh khác.

我同意这个计划,至于预算,以后再讨论。

(Wǒ tóngyì zhège jìhuà, zhìyú yùsuàn, yǐhòu zài tǎolùn.)

Tôi đồng ý kế hoạch này, còn về ngân sách, sau này bàn tiếp.

Lưu ý:

  • 为了 (wèile) thường đứng đầu câu để nhấn mạnh mục đích, nhưng cũng có thể đứng giữa câu nếu muốn tập trung vào hành động chính.
  • 对于 (duìyú) thường đi kèm với các động từ mang tính đánh giá như 看法 (kànfǎ)、意见 (yìjiàn)、影响 (yǐngxiǎng)…, giúp làm rõ thái độ hoặc quan điểm đối với đối tượng.
  • 关于 (guānyú) thường dùng trong văn viết hoặc tiêu đề để giới thiệu chủ đề, và có thể thay thế bằng 有关 (yǒuguān) trong một số ngữ cảnh trang trọng.
  • 至于 (zhìyú) thường đứng ở đầu mệnh đề sau và mang chức năng chuyển ý rõ rệt, vì vậy không dùng nếu hai vế vẫn đang nói cùng một nội dung chính.

1.9. Nhóm 9 - Bị động và sai khiến

Đây là nhóm quyết định "ai là người thực hiện hành động". Việc nắm vững các cấu trúc này giúp bạn phân biệt rõ chủ thể và đối tượng chịu tác động, đồng thời biết cách sử dụng sắc thái trang trọng (văn viết) hay gần gũi (văn nói) khi yêu cầu ai đó làm gì.

Công thức chung: Chủ ngữ (Đối tượng chịu tác động) + [Giới từ bị động/sai khiến] + (Tác nhân) + Động từ + Thành phần khác (Bổ ngữ/Trợ từ).

Bảng cấu trúc chi tiết:

STT

Cấu trúc ngữ pháp

Cách sử dụng

Ví dụ

1

被 (bèi - bị) …

Dùng trong câu bị động, nhấn mạnh người/vật chịu tác động của hành động (thường là tiêu cực).

我的手机被他拿走了。

(Wǒ de shǒujī bèi tā názǒu le.)

Điện thoại của tôi bị anh ấy lấy mất rồi.

2

让 (ràng - bảo, khiến) …

Diễn tả sự sai khiến hoặc gây ra tác động trực tiếp đối với người/vật.

妈妈让我去买酱油。

(Māma ràng wǒ qù mǎi jiàngyóu.)

Mẹ bảo tôi đi mua nước tương.

3

叫 (jiào - sai, bảo - khẩu ngữ) …

Sai khiến (Tương tự 让). Dùng chủ yếu trong khẩu ngữ hàng ngày, ít trang trọng.

老师叫我们早点到教室。

(Lǎoshī jiào wǒmen zǎodiǎn dào jiàoshì.)

Giáo viên bảo chúng tôi đến lớp sớm.

4

使 (shǐ - khiến - trang trọng) …

Diễn tả tác động mang tính khách quan/trang trọng, thường gây ra cảm xúc/trạng thái.

这件事使我很感动。

(Zhè jiàn shì shǐ wǒ hěn gǎndòng.)

Việc này khiến tôi rất xúc động.

5

令 (lìng - khiến - văn viết) …

Diễn tả tác động (trong văn viết), nhấn mạnh kết quả gây ra cảm xúc mạnh hoặc trạng thái.

这个消息令人失望。

(Zhège xiāoxi lìng rén shīwàng.)

Tin tức này khiến người ta thất vọng.

Lưu ý:

  • Trong câu dùng 被 (bèi), nếu không cần nhấn mạnh tác nhân gây ra hành động thì có thể lược bỏ, giúp câu tự nhiên hơn.
  • 让 (ràng) có thể vừa mang nghĩa sai khiến vừa mang nghĩa “khiến”, vì vậy cần dựa vào ngữ cảnh để phân biệt ý nghĩa cụ thể.
  • 叫 (jiào) chủ yếu dùng trong hội thoại hàng ngày, ít xuất hiện trong văn viết trang trọng hoặc bài thi viết HSK.
  • 使 (shǐ) và 令 (lìng) thường đi với các từ chỉ cảm xúc hoặc trạng thái như 感动 (gǎndòng)、失望 (shīwàng)、满意 (mǎnyì)…, tạo sắc thái trang trọng và khách quan hơn.

1.10. Nhóm 10 - Cấu trúc đặc biệt trong HSK 5

Cuối cùng là những mẫu câu xuất hiện cực kỳ nhiều trong đọc hiểu HSK 5, đặc biệt là trong các văn bản nghị luận hoặc báo chí. Tuy có cách dùng hơi khác biệt so với ngữ pháp cơ bản, nhưng đây chính là những cấu trúc giúp bạn ghi điểm tuyệt đối trong phần đọc hiểu và viết lại câu.

Công thức chung: Chủ ngữ (Đối tượng chịu tác động) + [Giới từ bị động/sai khiến] + (Tác nhân) + Động từ + Thành phần khác (Bổ ngữ/Trợ từ).

Bảng cấu trúc chi tiết:

STT

Cấu trúc ngữ pháp

Cách sử dụng

Ví dụ

1

Chủ ngữ (Người thực hiện) + 把 (bǎ) + Tân ngữ (Đối tượng bị xử lý) + Động từ + Thành phần khác (Kết quả).

Nhấn mạnh cách thức xử lý/tác động lên tân ngữ. Tân ngữ phải đứng trước động từ.

他把作业做完了。

(Tā bǎ zuòyè zuò wán le.)

Anh ấy đã làm xong bài tập.

2

Chủ ngữ + 是 (shì) + [Cụm từ chỉ Thời gian/Địa điểm/Cách thức] + Động từ + 的 (de).

 

Nhấn mạnh thời gian, địa điểm hoặc cách thức của hành động đã xảy ra (trong quá khứ).

我是昨天来的。

(Wǒ shì zuótiān lái de.)

Tôi đến hôm qua.

3

所 (suǒ) + Động từ (+ Danh từ trung tâm).

Danh từ hóa động từ hoặc cụm động từ, tạo thành cụm danh từ mang nghĩa "Cái mà...".

大家所关心的事就是我的事。

(Dàjiā suǒ guānxīn de shì jiù shì wǒ de shì.)

Việc mọi người quan tâm chính là việc của tôi.

Lưu ý:

  • Trong câu 把 (bǎ), động từ phía sau thường phải có kết quả rõ ràng như 完 (wán)、好 (hǎo)、到 (dào)…, nếu không câu sẽ thiếu tự nhiên hoặc không đúng ngữ pháp.
  • Cấu trúc 是 (shì)…的 (de) chỉ dùng cho hành động đã xảy ra trong quá khứ, không dùng cho tương lai hoặc hành động đang diễn ra.
  • Với 所 (suǒ), phía sau phải là động từ mang tính hai chiều (có thể có tân ngữ), vì cấu trúc này nhằm danh từ hóa hành động.

2. 3 bài tập tinh luyện ngữ pháp HSK 5 theo nhóm

Đúng với tiêu chí "tinh giảng tinh luyện", việc học lý thuyết phải đi đôi với thực hành ngay lập tức. Các bài tập dưới đây được thiết kế bám sát format và tư duy ra đề của bài thi HSK 5 thực tế, giúp bạn thử ngay mức độ thấu hiểu 10 nhóm ngữ pháp vừa học.

Học tinh giảng cần luyện ngay với bài tập bám sát đề HSK 5 giúp bạn kiểm tra hiểu nhanh
Học tinh giảng cần luyện ngay với bài tập bám sát đề HSK 5 giúp bạn kiểm tra hiểu nhanh

2.1. Bài tập chọn cấu trúc đúng

Hãy chọn đáp án chính xác nhất để điền vào chỗ trống.

1. 尽管遇到了很多困难,但他_______坚持最初的梦想。

A. 仍然 B. 竟然 C. 果然 D. 居然

2. 这项技术_______先进,但在实际应用中还存在一些漏洞。

A. 忽然 B. 固然 C. 必然 D. 居然

3. 既然你已经承诺了别人,_______应该尽力把事情办好。

A. 甚至 B. 于是 C. 就 D. 才

4. 她_______工作很忙,_______每周都会抽出时间去当志愿者。

A. 不仅...而且...

B. 只要...就...

C. 哪怕...也...

D. 固然...但是...

5. 听到这个好消息,大家_______欢呼了起来。

A. 简直 B. 忍不住 C. 悄悄 D. 赶紧

6. 这个方案_______需要大量的资金,_______需要专业人才的配合。

A. 与其...不如...

B. 宁可...也要...

C. 一方面...另一方面...

D. 不管...都...

7. 老板对他的工作表现_______非常满意,当场决定给他加薪。

A. 未免 B. 极其 C. 难免 D. 依然

8. 考试时_______要细心,千万不能马虎。

A. 务必 B. 毕竟 C. 难道 D. 何必 

2.2. Bài tập điền cấu trúc vào câu

Hãy điền một cấu trúc ngữ pháp phù hợp (trong 10 nhóm đã học) vào chỗ trống.

1. ______大家都已经同意了这个方案,那我们______赶紧开始执行吧。(Nhóm 2)

2. 这次考试失败,______是因为题太难,而是因为我没有做好充分的准备。(Nhóm 6)

3. 这门语言语法太复杂了,我______学______觉得头晕。(Nhóm 3)

4. 那个电影太感人了,______坐在我旁边那个从不流泪的男生______哭了。(Nhóm 5)

5. 看到女儿在舞台上自信的表现,真______父母感到无比欣慰。(Nhóm 9)

6. 老师______讲的知识点,全都出现在了这次的期末考试里。(Nhóm 10)

7. 前期的准备工作都已经完成了,______具体的活动时间,我们需要等通知。(Nhóm 8)

8. ______遇到多大的挫折,他______不会轻言放弃。(Nhóm 1)

2.3. Bài tập viết câu sử dụng cấu trúc

Hãy tự viết 1 câu với các gợi ý dưới đây, sau đó đối chiếu với câu mẫu.

1. 即使……也……

Câu của bạn: _________________________________________________

2. 对于

Câu của bạn: _________________________________________________

3. 既然……就…… + 趁…… 

Câu của bạn: _________________________________________________

4. 连……都…… + 以至于…… 

Câu của bạn: _________________________________________________

5. 尽管……还是…… + 并不…… 

Câu của bạn: _________________________________________________

ĐÁP ÁN

2.1. Bài tập chọn cấu trúc đúng

1. A; 2. B; 3. C; 4. D; 5. B; 6. C; 7. B; 8. A

2.2. Bài tập điền cấu trúc đúng

1. 既然...就...; 2. 并不是...而是...; 3. 越...越...; 4. 连...都...; 5. 令; 6. 所; 7. 至于; 8. 不管...都...

2.3. Bài tập viết câu sử dụng cấu trúc

1. 即使明天的天气很糟糕,我也要按时去公司参加会议。

2. 对于年轻人的选择,父母应该给予更多的理解和支持。

3. 既然你今天不用加班,就趁着天气好,出去散散步吧。

4. 他的脾气实在太差了,连他最好的朋友都受不了,以至于现在没有人愿意和他合作。

5. 尽管大家都在夸奖这个产品,我还是觉得它并不像广告里说的那么神奇。

3. Cách ôn ngữ pháp HSK 5 hiệu quả với bảng tinh giảng

Việc chinh phục hơn 120 cấu trúc HSK 5 cần một phương pháp tiếp cận khoa học, bắt đầu từ việc thiết lập lộ trình rõ ràng và duy trì thói quen luyện tập hàng ngày. Dưới đây là những cách ôn luyện giúp bạn đạt hiệu quả tốt nhất

3.1. Lộ trình 5 tuần: Hệ thống hóa kiến thức theo nhóm chức năng

Để tối ưu hóa hiệu quả học tập và tránh bị quá tải, bạn nên áp dụng lộ trình sau để kiến thức được khắc sâu một cách tự nhiên:

Việc nhồi nhét lượng cấu trúc khổng lồ cùng lúc thường mang lại hiệu quả thấp. Thay vào đó, bạn nên áp dụng lộ trình học tập có hệ thống. Hãy áp dụng lộ trình 5 tuần như sau:

  • Tốc độ: 2 nhóm ngữ pháp/tuần.
  • Thời gian: Hoàn thành toàn bộ 10 nhóm trong vòng 5 tuần.

Cách này giúp bộ não có đủ thời gian để phân biệt rõ sự khác nhau giữa các từ gần nghĩa. Ví dụ, bạn sẽ không còn nhầm lẫn khi nào dùng “Đối với (对于)” và khi nào dùng “Về (关于)”. Việc học chia nhỏ giúp bạn nắm chắc bản chất từng từ thay vì chỉ nhớ mặt chữ tạm thời.

3.2. Quy tắc 15 phút và 3 công cụ luyện tập mỗi ngày

Sau khi có lộ trình rõ ràng, bước tiếp theo là xây dựng thói quen luyện tập hàng ngày. Bạn có thể áp dụng Quy tắc 15 phút kết hợp sử dụng 3 công cụ học tập sau:

Quy tắc 15 phút luyện tập mỗi ngày

  • Phút 1 - 5 (Đọc & Hiểu): Quan sát bảng ngữ pháp tinh giảng, đọc kỹ công thức và ví dụ minh họa. Bạn hãy tập trung vào logic vị trí của từ trong câu thay vì chỉ học thuộc lòng.
  • Phút 6 - 12 (Luyện tay): Làm ngay 2 - 3 bài tập tinh luyện (như phần bài tập phía trên). Việc thực hành ngay lập tức giúp kiến thức chuyển từ trí nhớ ngắn hạn sang trí nhớ dài hạn.
  • Phút 13 - 15 (Sáng tạo): Tự đặt 1 câu mới dựa trên chính ngữ cảnh cuộc sống hoặc công việc của bạn.

Mẹo nhỏ: Thay vì lấy ví dụ trong sách, bạn hãy thử đặt câu gần gũi như: "Dù (尽管) hôm nay sếp mắng, tôi vẫn (还是) vui vì sắp được nhận lương."

Chinh phục hơn 120 cấu trúc HSK 5 không còn là thử thách nếu bạn biết cách hệ thống hóa chúng thành 10 nhóm chức năng cốt lõi. Việc sử dụng tài liệu ngữ pháp tinh giảng HSK 5 kết hợp với lộ trình ôn tập 15 phút mỗi ngày sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian và nâng cao phản xạ chính xác khi làm bài thi. Hãy kiên trì thực hiện theo lộ trình và áp dụng ngay vào các đề thi thử để thấy sự khác biệt. Chúc bạn ôn luyện hiệu quả và đạt kết quả cao trong kỳ thi HSK 5.

logo
Học Bá - Hệ thống giáo dục Hán ngữ trực tuyến uy tín top đầu Việt Nam
Zalo