Lý giải Mưu sự tại nhân thành sự tại thiên trong tiếng Trung

Thành ngữ trong giao tiếp Tiếng Trung vô cùng quen thuộc. Nhưng ý nghĩa của “Mưu sự tại nhân thành sự tại thiên” là gì? Sử dụng trong hoàn cảnh nào? Câu trả lời sẽ được Học Bá HSK giải đáp trong bài viết dưới đây!

“Mưu sự tại nhân thành sự tại thiên” trong tiếng Trung là gì ?

Dịch nghĩa: Mưu sự tại nhân thành sự tại thiên

Tiếng Trung: 谋事在人成事在天 / 

Phiên âm: móu shì zài rén chéng shì zài tiān

谋 móu: mưu kế, mưu trí
事 shì : sự việc, công việc
在 zài : ở ,tại, do
人 rén : con người
天 tiān : trời, ông trời

Không phải tự nhiên câu nói này lại trở nên nổi tiếng và được nhiều người áp dụng. Những suy nghĩ của nó rất đúng trong đời thực, dù họ có thông minh, tài giỏi đến đâu hay như các bậc tiền bối thông minh tài trí như Gia Cát Lượng trong Tam Quốc Diễn Nghĩa, họ cũng phải “ngửa mặt lên trời than thở: “Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên. Bất khả cường dã!”. Tạm dịch là: “Tạo dựng sự việc còn tùy con người, đạt được sự việc còn tùy trời, không thể cưỡng lại được”.

“Mưu sự tại nhân thành sự tại thiên” có ý nghĩa như thế nào? 

Chúng ta thường nghe câu nói  “mưu sự tại nhân thành sự tại thiên” trong cuộc sống hàng ngày, bất kể chuyện gì xảy ra, nó đều phụ thuộc vào ý trời. Một sự kiện thành công không phải nhờ sự nỗ lực của một người. 

Con người có trăm ngàn phép tính khác nhau, trời chỉ có một phép tính nhưng phép tính đó sẽ quyết định kết quả cuối cùng.“Cố ý trồng hoa hoa không nở, vô tâm trồng liễu lại xanh tươi”, dù con người có tính toán thế nào thì kết quả cũng là do ông trời sắp đặt. 

Vì vậy, có thể thấy, một người nếu phấn đấu đạt được mục tiêu thì chỉ đạt được ở mức độ có hạn nhưng "thiên" trong thiên thời địa lợi nhân hòa mới là những yếu tố có sức ảnh hưởng đủ lớn. Đối với con người, đó là điểm mấu chốt quyết định một công việc thành công hay thất bại. Trong cuộc sống ai cũng có lẽ hiểu được tình huống này, việc muốn làm  không thể làm được, việc không muốn làm thì làm mãi không xong nên con người không thể hài lòng với tất cả mọi thứ hết được, đều bị ảnh hưởng, dưới sự tác động của ý trời. 

Từ đây chúng ta hiểu rằng kế hoạch tốt là một chương trình bao gồm  người khác và đặt người khác vào trung tâm của sự phát triển, trong khi một âm mưu loại trừ và đặt người khác làm công cụ, và âm mưu này chắc chắn sẽ bị “tiêu diệt” không phải bởi con người mà bởi chính Trời.

Nguồn gốc của thành ngữ “Mưu sự tại nhân thành sự tại thiên”

Câu nói “Mưu sự tại nhân thành sự tại thiên” xuất phát từ Gia Cát Lượng nguyên văn là: 谋事在人，成事在天，不可强也！(pinyin)

Câu chuyện kể rằng: 

Trong trận đấu ở động Thượng Phương, Khổng Minh (Gia Cát Lượng) âm mưu đưa hai cha con Tư Mã Ý vào một cuộc đối đầu đã được sắp đặt trước. Nghĩ rằng Tư Mã Ý sẽ bị thiêu chết  ở Thượng Phương Cốc, nhà Ngụy sẽ gặp rắc rối lớn. Rồi đột nhiên gió nổi lên và trời  mưa to. Mưa dập tắt lửa, Tư Mã Ý và con trai thoát chết. Gia Cát Lượng đứng trên cao nhìn tàn cuộc mà mắt rơm rớm lệ, đành ngước mặt lên trời thống khổ: “Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên”.

Giấc mơ khôi phục nhà Hán đã thất bại trong nhiều năm. Gia Cát Lượng trong Tam Quốc Diễn Nghĩa có thể nói là người rất thông minh, mọi việc đều được lên kế hoạch cẩn thận. Tuy nhiên, Gia Cát Lượng chỉ là người, không phải thần, không thể thay đổi được sự việc. 

Không chỉ chiến đấu, mà còn các khía cạnh khác của cuộc sống. Vạn vật đều cần “thiên trời, địa lợi, nhân hòa”, quan trọng nhất là thuận theo ý trời. 

Đây không phải là mê tín, thiên ở đây không phải là hão huyền, mà điều gì phù hợp với điều kiện con người là ý muốn của Trời. Và “ý trời” cũng có thể được hiểu là “thuận theo tự nhiên”, “lòng dân”…. Bất cứ điều gì vi phạm đạo lý sẽ thất bại.Thế nhưng, lại khuyên rằng không nên quá ỷ lại vào đó mà không nỗ lực hay đổ lỗi thất bại là cho trời đất. Dù kết quả có như thế nào cũng sẽ không thấy hổ thẹn.

Sử dụng thành ngữ “Mưu sự tại thiên thành sự tại nhân” khi nào?

Khích lệ bản thân hoặc người khác: Khi đối mặt với khó khăn hoặc thách thức, nhấn mạnh rằng cần nỗ lực hết sức để đạt được kết quả mong muốn.

Ví dụ: 

考试题目难不难是天意，但结果取决于我们自己的努力。正所谓：谋事在天，成事在人！只要我尽力了，就不后悔。

(Kǎoshì tímù nán bù nán shì tiānyì, dàn jiéguǒ qǔjué yú wǒmen zìjǐ de nǔlì. Zhèng suǒwèi: "Móu shì zài tiān, chéng shì zài rén!" Zhǐyào wǒ jìnlì le, jiù bù hòuhuǐ.)

>>> Đề thi khó hay dễ là do ý trời, nhưng kết quả phụ thuộc vào sự cố gắng của chính chúng ta. Quả đúng là: "Mưu sự tại thiên, thành sự tại nhân!" Chỉ cần tôi cố gắng hết sức, sẽ không hối tiếc.

An ủi hoặc giải thích khi thất bại: Khi kết quả không như ý, dùng để động viên rằng có những yếu tố ngoài tầm kiểm soát, nhưng quan trọng là đã cố gắng hết mình.

Ví dụ: 

市场变化是我们无法控制的，但这次失败也提醒我们需要更好的准备。正如人们常说：“谋事在天，成事在人。”下一次我们一定会成功！

(Shìchǎng biànhuà shì wǒmen wúfǎ kòngzhì de, dàn zhè cì shībài yě tíxǐng wǒmen xūyào gèng hǎo de zhǔnbèi. Zhèng rú rénmen cháng shuō: "Móu shì zài tiān, chéng shì zài rén." Xià yī cì wǒmen yīdìng huì chénggōng!)

>>>> Sự thay đổi của thị trường là điều chúng ta không thể kiểm soát, nhưng thất bại lần này cũng nhắc nhở chúng ta cần chuẩn bị tốt hơn. Như người ta thường nói: "Mưu sự tại thiên, thành sự tại nhân." Lần tới, chúng ta chắc chắn sẽ thành công!
Truyền tải ý nghĩa cân bằng: Giữa yếu tố số phận ("thiên") và hành động của con người ("nhân").

Ví dụ:

天气不好是老天的安排，但我们可以重新安排计划。正所谓：“谋事在天，成事在人。”我们换个时间再去，也一样能玩得开心！

(Tiānqì bù hǎo shì lǎotiān de ānpái, dàn wǒmen kěyǐ chóngxīn ānpái jìhuà. Zhèng suǒwèi: "Móu shì zài tiān, chéng shì zài rén." Wǒmen huàn gè shíjiān zài qù, yě yīyàng néng wán dé kāixīn!)

>>>> Thời tiết xấu là do ý trời, nhưng chúng ta có thể sắp xếp lại kế hoạch. Quả đúng là: "Mưu sự tại thiên, thành sự tại nhân!" Chúng ta chọn thời điểm khác để đi, chắc chắn cũng sẽ vui vẻ thôi!

Hi vọng với những chia sẻ về thành ngữ “Mưu sự tại nhân thành sự tại thiên” mà Học Bá HSK mang lại sẽ giúp ích cho bạn trong quá trình học tiếng Trung. Và nếu bạn đang cần tìm một trung tâm học tiếng Trung uy tín để phục vụ cho việc học hay công việc thì hãy kết nối với Học Bá HSK qua hotline 0984290168 để được hỗ trợ nhiệt tình nhất nhé!